Gas en elektriciteit: licht in de 19e eeuw

Art deco lamp met persglas

Vanaf de jaren dertig van de 19e eeuw zien we, doordat er steeds meer geproduceerd wordt in fabrieken, dat het inwonertal in steden in verhouding met plattelandsgemeenten, snel gaat toenemen. Aan het eind van de 19e eeuw wordt deze groei nog eens versneld doordat industriële voorsteden bij grotere gemeenten worden gevoegd.Art deco lamp met schaal plus drie kapjes

Met de groei van de steden, nemen ook de voorzieningen in die steden toe; er worden pijpleidingnetten aangelegd voor de toevoer van water uit vijvers en meren, vanaf de jaren vijftig worden rioleringen aangelegd en worden de straten schoongehouden. De stad in het midden van de 19e eeuw is een sterke verbetering in vergelijking met de steden uit de jaren 30 en 40.

In de eerste helft van de 19e eeuw ontstaan in de steden al gasfabrieken. Met het gas dat geproduceerd wordt, wordt de stadsverlichting gemoderniseerd. In de jaren twintig worden de eerste gaslantaarns al in gebruik genomen.Bronzen wandlamp met groene glazen kap

De elektrificering van de steden begint in de jaren negentig van de 19e eeuw. In het begin werd dit overgelaten aan particuliere bedrijven maar de gemeenten zagen al snel in dat winstmaximalisering niet in overeenstemming kon worden gebracht met de planologische doelstellingen van de steden. Ondernemingen konden niet worden aangespoord elektriciteitsnetwerken aan te leggen in gebieden die wat minder dicht bevolkt waren.

Tegen het eind van de Eerste Wereldoorlog hebben ook de kleine gemeenten elektriciteitsnetwerken.

De leidingen voor gas en elektriciteit werden natuurlijk niet alleen gebruikt voor de stadsverlichting en de tramlijnen. De huizen van welgestelde burgers kregen ook aansluitingen op deze leidingen en een nieuwe industrie voor de fabricage van kroonluchters en andere verlichtingen ontstond. Gaslampen voor particulieren, zijn dus ongeveer tussen 1850 en 1900 gemaakt (omgebouwde gaslampen kunnen we herkennen aan de gaskraantjes), lampen voor elektriciteit worden vanaf 1890 gemaakt.Lampje met smeedijzer Muller Frères Luneville